على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

862

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

بر آورد اسب نره را تا كميز اندازد و يا نرم ايستاده كرد آن را . ترويم ( tarvim ) م . ع . درنگ كردن . و روم فلانا و بفلان : طالب و جويندهء چيزى گردانيد فلان را . و روم الرجل رايه : اراده نمود آن مرد چيزى را پس از چيزى . و رومت فلانا الشيئ : طالب گردانيدم فلان را بآنچيز . ترويه ( tarviyeh ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - نام روز هشتم ماه ذى حجه . تره ( tarh ) م . ع . تره الرجل ترها ( از باب سمع ) : در ترهات افتاد آن مرد . تره ( tarh ) ا . پ . دندانه‌هاى كليد و موهاى تيزى كه در خوشه بر سر دانه‌هاى جو و گندم است . تره ( tare ) و ( tarre ) ا . پ . هر سبزى بستانى عموما و چغندر و اسفناج و جرجير و گندنا و كرفس خصوصا . و ترهء خراسانى : ساق ترشك و مرزه . و ترهء شير : گياهى شبيه بطرخون و بغايت تلخ . و ترهء گربه : با درنجبويه . تره ( torrah ) ا و ص . ع . باطل و ناس تره : مردم باطل . ج : تراريه ( tar rih ) . ترهات ( torrah t ) ع . ج . ترهة ( torrahat ) . ترهب ( tarahhob ) م . ع . وعدهء بد كردن و ترسانيدن يق ترهبه . ترهب ( tarahhob ) ا . ع . پرستش . ترهبل ( tarahbol ) م . ع . بروش رهبلة رفتن يق جاء يترهبل . ترهة ( torrahat ) ا . ع . باطل و سخن بىفايده . و راه خرد كه از راه بزرگ بيرون رود . و بلا . و باد و ابر . و زمين هموار و زمين بىآب و گياه . و جانورى كوچك در ريكستان . ج : ترهات ( torrah t ) و تراريه . و ترهات البابس : زمينهاى بىآب و گياه . و ترهات الصحاصح : باطل از هر چيزى . تره تندك ( tare - tondak ) و تره تيزك ( tare - teyzak ) ا . پ . جرجير . تره دوغ ( tare - dovq ) ا . پ . سبزى كه در دوغ ريزند . ترهره ( tarahroh ) م . ع . ترهره جسمه : سرخ و سفيد شد تن او از نعمت . و ترهره السراب : پى هم درخشيد سراب . تره زار ( tare - z r ) ا . پ . بستانى كه همه جور تره در آن كارند و سبزىزار . ترهس ( tarahhos ) م . ع . جنبيدن و حركت نمودن و مضطرب گرديدن . ترهشتن ( tarhectan ) ف ل . پ . خشمناك شدن و قهر كردن . تره فروش ( tare - farovc ) ا . پ . سبزى فروش . ترهل ( tarahhol ) م . ع . سست و جنبان شدن . تره ميره ( tare - mire ) ا . پ . خردل صحرائى . ترهنده ( tarhande ) ص . پ . آراسته و منظم . و باطراوت و ظرافت . ترهوط ( torhut ) ا . ع . بسيار خوار . ترهوك ( tarahvok ) م . ع . جنبان رفتن يق مر فلان يترهوك اى كانه يموج فى مشيته . ترهيب ( tarhib ) م . ع . بدحال شدن ناقه از رفتن و سپس به حال آمدن از خوردن يق رهبت الناقه ( مجهولا ) ترهيبا فقعد صاحبها يحابيها اى جهدها السير فقعد صاحبها يعطيها العلف بالرفق حتى رجعت اليها نفسها . ترهيد ( tarhid ) م ع . سخت نادانى و حماقت نمودن يق رهد الرجل ترهيدا . ترهيط ( tarhit ) م . ع . بسيار خوردن ( شدد للمبالغة ) . ترهيق ( tarhiq ) م . ع . متهم داشتن كسى را ببدى و ستمگار گفتن . ترهيل ( tarhil ) م . ع . سست و حنبان گردانيدن يق رهله ترهيلا . ترهيؤ ( tarahyo ' ) م . ع . جنبيدن و ناوناو رفتن . و ترهيات السحابة : آمادهء باران گرديد ابر . و ترهيا فى امره : ارادهء كارى كرد و سپس بازماند و اكنون ارادهء كردن آن دارد . ترى ( tary ) م . ع . ترى تريا ( از باب ضرب ) : درنگى نمود و سستى كرد . ترى ( tari ) ا . پ . رطوبت و بلت و تازگى و طراوت . ترى ( tarey ) ا . پ . ديوار بسيار بلند و سدى كه در جلو چيزى كشند و بندروغ . ترى ( tarri ) ا . پ . گاه در شعر بمعنى ترى و تازگى و بلت و طراوت استعمال مىگردد . ترى ( torr ) ا . ع . دست بريده شده . تريابيد ( tarey beyd ) ا . پ . - مأخوذ از هندى - هنر و دانائى زن . و فريب و تزوير و مكر و حيله . ترياز ( tery z ) ا . پ . ريشهء گياهى . ترياض ( tery z ) ا . ع . از نامهاى زنان است . ترياق ( tary q ) و ( TERY Q ) ا . پ . - مأخوذ از يونانى - معجونى مركب از داروهاى چند كه يك وقتى آن را دواى مخصوص همهء اقسام سموم حيوانى و لاغ افعى مىدانستند و هر بيست نخود آن داراى يك گندم ترياك است . و مى و شراب و داروى اكبر . و ترياق تركى : موميائى . و ترياق روستائيان : سير برادر پياز . و ترياق فارسى : پازهر كه حجر التيس باشد و